Nhận định đúng về giá cả và giá trị

Bạn ở cùng gia đình trong một ngôi nhà, thời gian này khu bạn ở có một đợt sóng bất động sản, căn nhà bạn ở tăng giá từ 2 tỷ lên 8 tỷ, rõ ràng giá cả của căn nhà đã tăng lên rất nhiều, và bạn bảo bố bạn rằng tốt nhất là nên bán đi trước khi nó rớt trở lại, nhưng bố bạn nhất quyết không bán, ông cho rằng ngôi nhà này là vô giá đối với gia đình, và ông sẽ không bán với bất cứ giá nào.

Nhận định đúng về giá cả và giá trị

Vâng, đó là một trong rất nhiều câu chuyện hằng ngày của chúng ta, nó phản ánh về giá cả và giá trị, ngôi nhà vẫn là ngôi nhà, nhưng dưới góc nhìn của người con, đó là “một cái giá”, còn đối với người bố nó là một thứ gì mà không đo đếm được.

Để giúp bạn có thể trả lời cho ví dụ trên, nên theo người con hay người bố, cũng như nhận định đúng về giá cả và giá trị, ta sẽ đi đến định nghĩa và ví dụ cụ thể cho cả hai:

Giá cả

Theo quan điểm của các nhà kinh tế thị trường hiện đại: giá cả là sự biểu hiện bằng tiền của giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa, đồng thời cũng biểu thị một cách tổng hợp các mối quan hệ trong nền kinh tế quốc dân. (Theo Wikipedia)

Mà cụ thể mối quan hệ trong nền kinh tế quốc dân trong kinh tế thị trường hiện nay về cơ bản là mối quan hệ cung cầu.

Vì giá cả có tính phụ thuộc lớn vào cung cầu, nên: nước là một nhu cầu cực kỳ thiết yếu của con người nhưng lại rất rẻ, còn kim cương hoặc một món đồ cổ lại có giá rất cao, đơn giản vì nước có nguồn cung dồi dào, còn kim cương, đồ cổ thì có nguồn cung rất hạn chế. Nếu 50 năm trước hoặc hiện tại ở một số vùng quê, trả tiền cho nước sinh hoạt là một việc gì đó phi thực tế, bởi vì nước là có sẵn và đủ sạch để dùng, nhưng hiện tại thì hầu như ai cũng phải trả tiền nước sinh hoạt. Rồi ai biết được, 50 năm sau, có khi chúng ta còn phải trả tiền để có không khí mà thở….

Và cũng vì giá cả phụ thuộc vào cung cầu, nên giá cả có thể là ảo. Để thổi giá hoặc đè giá của một thứ, người ta có thể tạo cung ảo, cầu ảo nhằm mục đích thao túng, trục lợi, điều này dễ dàng thấy trên thị trường chứng khoán, thị trường Bất động sản,…

Giá trị

Giá trị là biển hiện bằng các đặc tính nội tại của thứ đó (Như giá trị của nước là để uống, của không khí là để hô hấp) và nó có tính phụ thuộc vào các yếu tố sau:

Giá trị có tính phù hợp với từng người: Một thứ có thể là vô ích với một người nhưng lại là vô giá với người khác. Một chiếc xe máy có thể là không ý nghĩa mấy đến một người có cả gara xe nhưng như là cái chân, cái công cụ lao động của bác xe ôm. Và cũng giống như ví dụ căn nhà phía trên, căn nhà đối với người bố là một thứ gì đó có giá trị hơn rất nhiều so với cảm nhận của người con

Vì có tính phụ thuộc vào từng người, nên thứ giá trị nhất với một người là thứ phù hợp nhất với người đó chứ không phải là thứ đắt tiền nhất hay thứ được nhiều người ưa chuộng nhất, tự nhận biết những nhu cầu của bản thân là cách tốt nhất để tìm đến những thứ giá trị, việc chạy xô theo đám đông, bị ảnh hưởng bởi những giá trị “ảo”, không phù hợp chỉ làm tốn thời gian và vô bổ.

Phụ thuộc vào tính thời điểm: Chai nước vẫn là chai nước, nhưng nó sẽ rất khác với những ai đi lạc trong sa mạc với những người ở trong thành phố có sẵn nước, thứ giá trị của người trẻ khác với người già, giá trị của cà phê buổi sáng khác buổi tối …

Trong triết học Marx có đề cập đến một cặp đối lập là “nội dung và hình thức” và theo mình nó khá liên quan đến “Giá cả và giá trị” như thế này: “Nội dung và hình thức không tồn tại tách rời nhau, nhưng không hẳn lúc nào nội dung và hình thức cũng phù hợp với nhau. Không phải một nội dung bao giờ cũng chỉ được thể hiện ra trong một hình thức nhất định, và một hình thức luôn chỉ chứa một nội dung nhất định, mà một nội dung trong quá trình phát triển có thể có nhiều hình thức thể hiện, ngược lại, một hình thức có thể thể hiện nhiều nội dung khác nhau, một hình thức có thể chứa đựng nhiều nội dung khác nhau” (Wikipedia).

Từ định nghĩa Giá cả và Giá trị trên, ta sẽ thấy một số thực tế sau:

  • Số lượng view, like của một bài viết, video trên mạng xã hội là “giá cả” , sự tác động, thông điệp của những bài viết, video ấy là giá trị cho xã hội. Chúng ta dễ thấy những video hài nhảm, tục tỉu nhưng có lượng like, lượng view khủng chứ không phải là những bài nghiên cứu khoa học hay chia sẽ kinh nghiệm của những người giỏi, số lượng like hay view chỉ phản ánh nhu cầu xã hội ở những cái video, bài viết này lớn chứ không phải phản ánh giá trị của video, bài viết đó.
  • Lương, thu nhập của chúng ta cũng là một loại giá cả, cho nên việc bạn có lương cao hơn, thu nhập cao hơn người khác đó có thể chỉ là do bạn làm trong ngành đặc thù hoặc lượng cầu cao ở ngành đó. Có thể lấy ví dụ thực tế hiện nay tại Việt Nam, thu nhập của Môi giới bất động sản, một diễn viên hài nhảm hay một tiktoker khoe zú =)) có thể cao hơn gấp nhiều lần Bác sĩ ,Giáo sư... Nhưng nhu cầu xem video nhảm nhỉ, khoe thân chỉ phản ảnh dân trí thấp chứ chẳng phản ánh giá trị gì về bạn. Việc của nhà nước là cần đưa ra điều chỉnh để phân phối thu nhập tốt hơn, và việc của chúng ta là cần nhận ra đâu là giá cả, đâu là giá trị. (Ý tôi ở đây cũng ko phải chê Môi giới bất động sản hay diễn viên hài nhảm, tôi chỉ cố gắng làm rõ sự khác biệt giữa giá cả và giá trị).

Tất nhiên, không phải mọi thứ theo giá cả đều là sai, bởi giá cả cũng là một hình thức phản ánh giá trị của một thứ. Nhưng cũng hẳn nhiên, nó cũng ko phải là cách duy nhất và tốt nhất để phản ảnh giá trị. Cuộc sống hiện đại diễn ra nhanh chóng, kinh tế thị trường trở thành một “tôn giáo” ngự trị mọi giá trị của cuộc sống, nó cũng làm biến đổi nhiều giá trị đạo đức nên càng làm con người ta dễ quên hoặc không phân biệt được giá cả và giá trị, để rồi cả đời chạy theo giá cả…Vì vậy việc nhận ra giá trị của một thứ trước khi bị giá cả của nó che lấp, là một cách minh anh nhất để tiến đến một cuộc sống hạnh phúc. 

Một thứ có giá trị cao thì trước sau rồi cũng sẽ có giá cao, nhưng một thứ có giá cao thì chưa chắc là thứ có giá trị cao.

Theo Võ Thế Anh

Ý kiến bạn đọc

Mới hơn Cũ hơn